اداره کل سازمان های کارگری و کارفرمایی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی / آموزش / واژه ها و اصطلاحات سازمان های کارگری و کارفرمایی
 تجدید انتخابات Renewal selections
تجدید : ( اسم مصدر عربی ) نو کردن، از سر گرفتن، از نو ساختن
با توجه به اینکه در همه تشکل ها، احزاب و گروه های سیاسی و غیر سیاسی هیات مرکزی یا هیات مدیره برای فعالیت خود طبق اساسنامه یا مرامنامه خود زمان مشخصی را در نظر می گیرند، مجمـع عمـومی برای انتخاب اعضـای جـدید اقـدام به تجدید انتخابات می نمایند.
تجدید انتخابات اعضای شورا ها، هیات مدیره و بازرسان در تشکل های کارگری وکارفرمایی :
1- در شوراهای اسلامی کار و کانون های مربوط مطابق قانون تشکیل شوراهای اسلامی کار و آیین نامه های مربوطه مـدت فعالیت اعضای شورا دو سال و بازرسان کانون شوراهای اسلامی و کانون عالی شوراهای اسلامی سراسر کشور یک ســال است که پس از پایان این مدت مبادرت به تجدید انتخابات می نمایند. شـوراهـای اسـلامی کـار واحـد حداقل 15 روز، کانون همـاهنگی شوراهای اسلامی کار اسـتان و کانون عالی همـاهنگی شـوراهای اسلامی کار سـراسـر کشور حـداقـل 3 مـاه قبل از اتمـام دوره می بایستی برای تجدید انتخابات اقدام نمایند.
2- مدت اعتبار نماینده کارگران واحد، مجمع نمایندگان کارگران استان و مجمع عالی نمایندگان کارگران سراسر کشور 2سال و بازرسان آن ها یک سال می باشد.
مجمع نمایندگان کارگران استان و مجمع عالی نمایندگان کارگران سراسر کشور حداقل 3 ماه قبل از اتمـام دوره می بایستی برایتجدید انتخابات اقدام نمایند.
3- اعتبار هیات مدیره کانون کارگران و مدیران بازنشسته شهرستان، استان و عالی 2 سال و بازرسان آن ها یک سال می باشد و حداقل 2 ماه قبل از اتمام دوره می بایستی برای تجدید انتخابات اقدام نمایند.
4- مدت اعتبار هیات مدیره و بازرسان انجمن های صنفی کارگری و کارفرمایی مطابق اساسنامه مصوب مجمع می باشـد و اقدام برای تجدید انتخابات حداقل 3 ماه قبل از اتمام دوره معین شده است.
در صورتی که تشکل های کارگری و کارفرمایی پس از پایان اعتبار قانونی اقدام به تجدید انتخابات ننمایند، فعالیت آن ها غیر قانونی است.
ضمنا تا زمـان انتخاب هیات مـدیره جـدید، هیات مدیره قبلی وظایف قانونی را انجام می دهند .

مستندات قانون و مقررات
- قانون تشکیل شوراهای اسلامی کار / مصوب 30/10/1363 مجلس شورای اسلامی کار
- آیین نامه انتخابات شوراهای اسلامی کار / مصوب 30/4/1364 هیات وزیران
- آیین نامه اجرایی قانون شوراهای اسلامی کار / مصوب17/7/1364 هیات وزیران
- آیین نامه نحوه تشکیل ، حدودوظایف و اختیارات و عملکرد کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کاراستان و کانون عالی هماهنگی مواد
- آیین نامه اجرایی تبصره یک ماده 136 قانون کار در خصوص نحوه انتخاب نمایندگان کارگران در مجامع داخلی و بین المللی
- آیین نامه چگونگی انتخاب نمایندگان کارفرمایان در مجامع داخلی و بین المللی
- آیین نامه چگونگی تشکیل ، حدودوظایف و اختیارات و نحوه عملکرد انجمن های صنفی و کانون های مربوط
گودرزی ، ابوالقاسم / واژه ها و اصطلاحات تشکل های کارگری و کارفرمایی / در حال تدوین )

اعتبار نامه letter of credit

اعتبارنامه : (اسم عربی فارسی) نامه و سندی که به درستی و صحت کسی در آن گواهی شده باشد.
اعتبارنامه به نامه ای که از طرف سـازمان، انجمن و یـا .... به اشــخاص حقیقی داده می شود که در آن سمت فرد و مدت تصدی وی در تشکیلاتی که انتخاب شده است درج می شود.
به اعضای اصلی هیات مدیره و بازرسان تشکل های کارگری و کارفرمایی زیر از طرف وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعتبار نامه اعطا می شود:
1- شورای اسلامی کار، کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان و کانون عالی هماهنگی شوراهای اسلامی کارسراسر کشور .
2- نماینده کارگران واحد ، مجمع نمایندگان کارگران استان و مجمع عالی نمایندگان کارگران جمهوری اسلامی ایران
3- در قوانین و مقررات صدور اعتبارنامه برای تشکل های فوق ذکر شده است و در بقیه تشکل ها صدور آن الزامی نیست .
5- برای صدور اعتبارنامه ارایه مدارک زیر به وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی لازم است :
1- صورت جلسه انتخابات مجمع عمومی
2-صورت جلسه هیات مدیره مبنی بر تقسیم وظایف
3-روزنامه رسمی و کثیرالانتشار که آگهی انتخابات در آن به چاپ رسیده باشد
4-فرم آماری مربوطه

رعایت نکاتی که هنگام صدور اعتبارنامه باید رعایت شود :
1- در سربرگ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی چاپ شود .
2- شماره و تاریخ ثبت داشته باشد .
3-نام و نام خانوادگی فرد به صورت کامل ذکر شود .
4-در آن به صورتجلسه مجمع عمومی و هیات مدیره با تاریخ جلسات قید شود .
5-اشاره به محلی که شخص از آن جا انتخاب شده است .
6-نوع عضویت ( اصلی) ذکر گردد .
7-سمت منتخب در هیات مدیره قید گردد .
8-تاریخ اعتبار اعتبار نامه در آن قید شود .
9-مهر و امضای صادر کننده درج گردد.
10-رونوشت برای تشکل فرادستی، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی مربوطه و پرونده تشکل تهیه گردد .

مستندات قانون و مقررات
- آیین نامه اجرایی قانون شوراهای اسلامی کار / مصوب17/7/1364 هیات وزیران

اداره کل سازمان های کارگری و کارفرمایی    administration of worker and employer organizations
اداره کل : ( اسم ) ستاد، سرپرستی، فرا سازمان
اداره کل سازمان های کارگری و کارفرمایی یکی از ادارات کل تخصصی زیر مجموعه معاونت روابط کار وزارت تعاون ، کار ورفاه اجتماعی است .
این اداره کل در اولین کنفرانس ملی کار که سال 1348 تشکیل گردید؛ قطعنامه ای صادر و در بند 18 قطعنامه توصیه گردید به منظور ترویج ، ارشاد سازمان‌های کارگری و کارفرمایی و ثبت آن ها اداره ای به نام « اداره کل سازمان‌های کارگری و کارفرمایی » تشکیل شود . به همین منظور از اردیبهشت ماه همان سال ، اساس و شالوده تشکیل اداره کل مذکور ریخته شد و از مهرماه 1348، رسما کار خود را آغاز نمود و از آن تاریخ به بعد امور مربوط به ترویج، ارشاد و نظارت بر تشکیل و ثبت تشکل‌های کارگری و کارفرمایی و نظارت بر انتخاب نمایندگان کارگران و کارفرمایان در مراجع حل اختلاف به این اداره کل واگذار گردید و همچنین ثبت و صدور گواهینامه های اتحادیه های صنفی تا اواخر سال 1369 بر عهده اداره کل مذکور قرار داشت. علاوه بر انجام همه مراحل ارشاد، ترویج، تشکیل و ثبت و صدور گواهینامه‌های مربوط به سندیکاها و اتحادیه‌های کارگری وکارفرمایی و انتخاب نمایندگان مراجع حل اختلاف و اقدامات حمایتی نسبت به نمایندگان کارگران و انتخاب نمایندگان مراجع حل اختلاف و اقدامات حمایتی نسبت به نمایندگان کارگران و مسئولان سندیکاهای کارگری، به موجب قانون شوراهای اسلامی کار مصوب 63/10/30 مجلس شورای اسلامی و آیین نامه های مربوط، تشکیل شوراهای اسلامی کار و هیات های موضوع ماده 22 قانون شوراها نیز به این اداره کل واگذار شد و به موجب آیین نامه های مربوط به فصل تشکل های کارگری و کارفرمایی قانون کار « جمهوری اسلامی ایران » نظارت بر تشکیل انجمن‌های صنفی سراسری و کانون‌های مربوط نیز بر عهده اداره کل سازمان‌های کارگری و کارفرمایی وزارت تعاون ، کار ورفاه اجتماعی قرار دارد .
ثبت سازمان‌های کارگری و کارفرمایی تا سال 1348 بر عهده اداره کل روابط کار بود .
اداره کل سازما ن های کارگری و کارفرمایی دارای سه اداره زیرمجموعه زیر است :
1- اداره پژوهش ، ترویج و مشاوره سازمان ها
2- اداره نظارت بر تشکل های کارگری و کارفرمایی
3- اداره ثبت تشکل های کارگری و کارفرمایی
اهم وظایف اداره کل سازما ن های کارگری و کارفرمایی :
1- تلاش برای توسعه و ترویج سه جانبه گرایی و تشویق طرفین ذی نفع به منظور حل و فصل مشکلات و مسایل مربوط به تشکل های کارگری و کارفرمایی از طریق مکانیزم مزبور.
2- ایجاد زمینه های مساعد برای اجرای قوانین و مقررات مربوط به تشکل های کارگری و کارفرمایی و نظارت بر حسن اجرای آن .
3- برنامه ریزی به منظور ترویج ، تشکیل و نهادینه کردن تشکل های کارگری و کارفرمایی.
4- انجام امور مربوط به ثبت ، تایید اساسنامه ، صحت انتخابات ، صدور گواهینامه و اعتبارنامه اعضای تشکل های کارگری و کارفرمایی فرااستانی و هیات های موضوع ماده 22 قانون شوراهای اسلامی کار و کانون های هماهنگی شورای اسلامی کار .
5- نظارت بر چگونگی انجام وظایف تشکل های کارگری و کارفرمایی فرااستانی و هیات های موضوع ماده 22 قانون شورای اسلامی کار در چارچوب مقررات قانونی .
6- نظارت بر چگونگی تشکیل مجامع عمومی تشکل های کارگری و کارفرمایی فرااستانی و کانون های هماهنگی شوراهای اسلامی کار و چگونگی انتخاب نمایندگان کارگران و کارفرمایان در مجامع داخلی و بین المللی.
7- بررسی ظرفیت ها و راه کارهای توسعه و تقویت تشکل های کارگری و کارفرمایی .
8- تحقیق و بررسی در مورد تخلفات مسئولان تشکل های فرااستانی و نمایندگان کارگران و کارفرمایان در چارچوب مقررات قانونی .
9- نظارت و ارزیابی فعالیت های واحدهای اجرایی در زمینه وظایف مرتبط با سازمان های کارگری و کارفرمایی .
10- تهیه پیش نویس آیین نامه ها و دستور العمل های مربوط به تشکل های کارگری و کارفرمایی با همکاری مراجع و دستگاه های ذی ربط.
- اقامتگاه قانونی legal residancy
اقامتگاه: ( اسم مکان، عربی فارسی ) منزل، توقفگاه، مسکن، موطن، مکانی برای اقامت با امکانات متعارف اقامتی
قانونی: ( صفت نسبی ) منسوب به قانون، رسمی، شرعی، عرفی
اقامتگاه قانونی به عنوان یک اصطلاح حقوقی به معنای محل سکونت شخص ومرکز مهم امور وی می باشد و یا مکانی که از نظر قانونی شخص در آنجا استقرار یافته .
در بسیاری از موارد مفهوم اقامتگاه قانونی ومحل سکونت بر هم منطبق نمی باشند .
اقامتگاه عنصرمهمی در تعیین قلمرو و حقوق شخص محسوب می شود .
مطابق قانون مدنی اقامتگاه قانونی هر شخص عبارت است از محلی که شخص در آن جا سکونت داشته و مرکز امور او نیز در آن جا می باشد.
هیچ کس نمی تواند بیش از یک اقامتگاه قانونی داشته باشد در حالی که می تواند چند مسکن داشته باشد .
در قانون تجارت هم به همین مضمون آمده است « اقامتگاه قانونی شخص حقوقی محلی است که اداره شخص حقوقی در آنجا است »
اقامتگاه قانونی اشخاص حقوقی محل اداره آن ها است و هیات مدیره در آن جا سکونت دارند و دستورات در آن محل صادر می شود و جلسات در آن جا تشکیل می گردد. مثل شرکت های تجاری که محل اداره آن ها اقامتگاه قانونی آن ها محسوب می گردد.
اقامتگاه قانونی تشکل های کارگری می بایستی مشخص باشد .
لازم است محل استقرار ( اقامتگاه قانونی )دفتر مرکزی تشکل های کارگری و کارفرمایی مشخص ودر اساسنامه تشکل قید گردد.
نشانی محل استقرار ( اقامتگاه قانونی)تشکل های کارگری و کارفرمایی باید در روزنامه های رسمی کشور و کثـیر الانتشــار آگـهی گـردد و هـرگونه تغییر در محـل اسـتقرار ( اقامتگاه قانونی)، مجددا توسط آگهی های مذکور باید به اطلاع اعضای تشکل ها رسانده شود.
( گودرزی ، ابوالقاسم / واژه ها و اصطلاحات تشکل های کارگری و کارفرمایی / در حال تدوین )

مستندات قانون و مقررات
مقررات مربوط به تدوین اساسنامه انجمن های صنفی و کانون های مربوط / مصوب 19/4/1372 شورای عالی کار

- استعفا Resignation
استعفا: (اسم مصدر عربی) به معنای طلب عفو کردن، عفو خواستن، طلب بخشش کردن، خواهش رهایی از کار وخدمت کردن و تقاضای معافیت از خدمت اداری

استعفا اقدامی است که کارمند یا کارگر برای پایان دادن به همکاری با کارفرما انجام می دهد و غالبا با اطلاع قبلی صورت می گیرد. به عبارت دیگر کناره گیری ازکار و مسئولیتی به صورت اختیاری به دلایل مختلف شخصی، اداری یا .... که در فرهنگ اداری مرسوم است ودر عرف اداری با این موضوع باید به صورت منطقی وعقلایی برخورد کرد .
استعفا به هردلیلی که باشدمراتبی دارد که عمده ترین آن ها موافقت مدیر بالا دستی است و باید با تقاضای کتبی مستعفی و موافقت کتبی مدیر مربوطه انجام می گردد. به عبارت دیگر استعفا از حقوق متقابل کارمند و مدیر است.

استعفا در تشکل های کارگری وکارفرمایی:
در تشکل های کارگری و کارفرمایی اسـتعفا امری اجتناب ناپذیر است. به همین منظور در قـوانین ومقررات پیش بینی های لازم به شرح ذیل صورت گرفته است تا خللی در فعالیت های تشکل ایجاد نشود.
1- درشوراهای اسلامی کار اگر بیش ازیک سوم اعضای شورا استعفا دهند وزارت تعاون ،کارو رفاه اجتماعی موظف است برای تکمیل شورا، حداکثر ظرف مدت 2 ماه انتخابات را تجدید نماید .
درصورت استعفای اعضای اصلی شورا های اسلامی کاراعضای علی البدل به ترتیب اکثریت آرا جایگزین آن ها می شوند. در صورتی که اکثریت اعضای شورا استعفا دهند شورا منحل می گردد.
غیبت غیر موجه هر یک ازنمایندگان شوراها ویا مدیران درسه جلسه متوالی یا هفت جلسه متناوب درحکم استعفای آنان تلقی خواهد شد .
2-در نماینده کارگران؛ در صورت استعفای نماینده اصلی نماینده علی البدل جایگزین او می شود .
3-در بقیه تشکل های کارگری و کارفرمایی، در صورت استعفای اعضای اصلی هیات مدیره اگر نصاب قانونی مندرج در اساسنامه تشکل حفظ شود اعضای علی البدل جایگزین آن ها می شوند. در غیر این صورت با انتخابات تکمیلی و یا تجدید انتخابات اعضای هیات مدیره جایگزین می شوند .

( گودرزی ، ابوالقاسم / واژه ها و اصطلاحات تشکل های کارگری و کارفرمایی / در حال تدوین )

مستندات قانون و مقررات
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- قانون تشکیل شوراهای اسلامی کار / مصوب 30/10/1363 مجلس شورای اسلامی کار
- آیین نامه اجرایی قانون شوراهای اسلامی کار / مصوب17/7/1364 هیات وزیران
- آیین نامه چگونگی انتخاب ، عملکرد ، حدود وظایف و اختیارات نمایندگان کارگران در کارگاه ها مصوب 13/3/1387 وزیرکار و امور اجتماعی

 اساسنامه  Statute
اساسنامه: ( اسم عربی فارسی ) قوانین و شرایطی برای تشکیل یک تشکل، شرکت یا حزب
در یک تعریف آمده است اساسنامه قانونی است که برای اداره یک انجمن یا مجـلس یا سـازمان اجتمـاعی تنظیم شده است .
در تعریف دیگر چنین آمده است اساسنامه مجموعه مواد و شرایطی که برای تشکیل شرکت، حـزب یا انجمن تدوین شـده باشد .
در تعریف سوم آمده است اساسنامه به مقررات یا قراردادی است که برای طرز کار یک جمعیت ( درحقوق عمومی یا خصوصی ) مقرر و معین می شود. مانند قانون اساسی و اساسنامه شرکت های تجاری و انجمن ها .
در مورد تعریف سوم باید گفته شود که اساسنامه در زبان فارسی در مورد جمعیت های خصـوصی به کار رفته است و قـانون اساسی را مصداق اساسنامه قرار نداده اند .
می توان گفت تعریف دوم« اساسنامه مجـموعه مـواد و شـرایطی که برای تشکیل شـرکت، حـزب یا انجمن تدوین شـده باشد » جامع تر و مانع تر از بقیه تعاریف است .
در تشکل های کارگری و کارفرمایی اساسنامه مجموعه مقـررات و شـرایط تشـکیل آن تشـکل اسـت که پـس از تـدوین پیش نویس آن توسط هیات موسس در جلسه مجمع عمومی می بایستی به تصویب اکثریت اعضای حاضر برسد.
همه تشکل های کارگری و کارفرمایی غیر از نماینده کارگران واحد دارای اساسنامه هستند.
در تدوین اساسنامه تشکل های کارگری و کارفرمایی موارد زیر می بایستی رعایت گردد:
1- نام کامل تشـکل 2- حوزه فعالیت تشکل 3- محل اسـتقرار دفتر مـرکزی تشکل 4- چـگونگی تـامین بـودجـه تشکل 5- شرایط عضویت در تشکل 6- شرایط تعیین عضویت یا سلب عضویت اعضا 7– تعیین وظایف و اختیـارات ارکـان تشـکل 8- نحوه تشکیل مجامع عادی و فوق العاده 9- اهداف، وظایف و اختیارات تشکل 10- مشخص کردن تعداد اعضای اصلی و علی البدل هیات مدیره و بازرسان 11- مشخص نمودن نحوه خودیاری انجمن صنفی یا کـانون در اجـرای تبصـره ماده 18- آیین نامه که ضرورت دارد میزان پرداختی به اداره کل سازمان های کارگری و کار فرمایی وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی از حداقل 5 درصد حق عضویت دریافتی از اعضا برای یک دوره انتخابات کمتر نباشد.
( گودرزی ، ابوالقاسم / واژه ها و اصطلاحات تشکل های کارگری و کارفرمایی / در حال تدوین )

مستندات قانون و مقررات
- قانون کار جمهوری اسلامی ایران
- آیین نامه انتخابات شوراهای اسلامی کار / مصوب 1364/4/30 هیات وزیران
- آیین نامه اجرایی شوراهای اسلامی کار /1364/7/17 هیات وزیران
- آیین نامه نحوه تشکیل ، حدودوظایف و اختیارات و عملکرد کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کاراستان و کانون عالی هماهنگی شوراهای اسلامی کار سراسر کشور / مصوب 1373/3/30 هیات وزیران
- آیین نامه چگونگی تشکیل ، حدودوظایف و اختیارات و نحوه عملکرد انجمن های صنفی و کانون های مربوطموضوع تبصره (5) ماده (131) قانون کار جمهوری اسلامی کار ایران / مصوب 1389/8/3 هیات وزیران
- دستور العمل تاسیس کانون های کارگران و مدیران بازنشسته / مصوب 1372/8/13 وزیر کار و امور اجتماعی
- آیین نامه چگونگی تشکیل ، حدودوظایف و اختیارات و نحوه عملکرد مجـامع نمایندگان کارگران اسـتان هـا و عـالی / مصوب 1389/10 وزیر کار و امور اجتماعی
- آیین نامه اجرایی تبصره یک ماده 136 قانون کار در خصوص نحوه انتخاب نمایندگان کارگران در مجامع داخلی و بین المللی مصوب 1389/8/8 هیات وزیران
- مقررات مربوط به تدوین اساسنامه انجمن های صنفی و کانون های مربوط / مصوب 1372/4/19 شورای عالی کار